İstanbul’da Deprem Riski ve Güncel Durum Analizi
İstanbul gibi depreme yatkın büyük şehirlerde, yapıların deprem yönetmeliğine uygunluğu hayati öneme sahiptir. 2023 yılında, İstanbul Teknik Üniversitesi’ne (İTÜ) yapılan Deprem Analiz Raporu başvuruları hızla yükseldi ve yaklaşık 4.000 seviyesine ulaştı. Bu başvurular, deprem korkusu ve yapı güvenliği endişeleriyle vatandaşların farkındalık seviyesini gösteriyor. Ancak, zamanla bu sayı büyük ölçüde azaldı, günlük başvuru sayısı 200-300’den 5’e kadar düştü ve 2026 itibarıyla ise nadiren başvuru gerçekleşiyor.
Eski Binaların Yönetmeliğe Uygun Çıkması Zor Mu?
İstanbul’da birçok eski bina, yönetmeliklere uygunluğunu belgeleyemediği ve güçlendirilmesi gereken yapılar arasında yer alıyor. İnşaat Mühendisi Prof. Dr. Hasan Yıldırım, vatandaşların bu konuda oldukça bilinçli olduğunu ve başvuru yapmaktan büyük ölçüde kaçındığını belirtiyor. “Bir bina için başvuran kişinin, binasının zaten eski olduğunu bilmiyor olması pek olası değil. Eski bina yönetmeliklere uygun çıkmakta zorluk yaşar,” diyor. Bu durum, riskli yapıların resmi raporlarını almakla birlikte, binanın güçlendirilmesi veya yeniden inşası gibi maliyetli süreçler nedeniyle vatandaşların korku ve endişelerini artırıyor.
Başvuru Yapmama Nedenleri: Ekonomik Zorluklar ve Güçlükler
En büyük engel, ekonomik imkânların yetersizliği ve altyapı maliyetleri. Vatandaşlar, riskli yapı raporu alınsa bile, güçlendirme veya yeniden inşa kararları almanın ciddi maliyetler getirdiğini biliyor. Prof. Dr. Yıldırım, “Yeniden binayı yaptırmak isteyenler bile, maddi gücü olmadığı için bu adımı atamıyor. Güçlendirme için de yeterli bütçeye sahip değiller. Bu noktada, devlet kurumları ‘Ya güçlendir ya da tahliye’ şeklinde uyarı yapıyor, ama vatandaş parasal olarak bu yükü kaldırmakta zorlanıyor,” diye açıklıyor.
İşte bu maliyetler, deprem sonrası alınan kararların önünde en büyük bariyeri oluşturuyor. Vatandaşlar, *“Kendi canlarını ve mallarını korumak için yapılacak yatırımların maliyetini göze alamıyorlar”* ve bu nedenle başvurular beklenmedik ölçüde düşük seviyelere iniyor.
Başvuru Nedenleri ve Yabancı Firmalar
Başvuruların çoğu, artık ekonominin ve yurtdışına iş yapan firmaların ilgisiyle geliyor. Yurt dışındaki inşaat ve yapı firmaları, özellikle İstanbul’daki riskli yapıları tespit edip, bu yapılar için hızlı başvurularını gerçekleştiriyor. Prof. Yıldırım,
